Wat is veerkracht op het werk? Definitie, belang en hoe je het ontwikkelt

Veerkracht op het werk gaat allang niet meer alleen over terugveren na een moeilijke periode. Voor organisaties is het een onderwerp geworden dat direct samenhangt met betrokkenheid, prestaties en verzuim. Maar wat bedoelen we er nu precies mee, en hoe zorg je dat het in een organisatie groeit?

Wat is veerkracht precies?

Veerkracht is het vermogen om goed te blijven functioneren als de druk oploopt, je aan te passen aan verandering en sterker te worden van tegenslag. Het is geen eigenschap die je toevallig wel of niet hebt. Het ontstaat uit een mix van vaardigheden, gewoontes en de omgeving waarin iemand werkt.

Een veelgemaakte denkfout is dat veerkrachtige mensen alles aankunnen en gewoon doorgaan. Dat klopt niet. Wie echt veerkrachtig is, weet juist wanneer hij moet herstellen, grenzen stelt en op tijd om hulp vraagt. Dat is precies het verschil tussen mensen die jarenlang goed presteren en mensen die op een gegeven moment vastlopen.

Veerkrachtig zijn is niet altijd doorgaan, maar weten wanneer je moet herstellen.

Waarom het onderwerp steeds zwaarder weegt

Het werk is de afgelopen jaren veeleisender geworden. De werkdruk is hoger, er verandert continu iets en het aantal stressklachten en burn-outs loopt op. Tegelijk zie je in onderzoek na onderzoek dat organisaties die wél aandacht hebben voor de mens achter de professional daar iets voor terugkrijgen: hogere effectiviteit, meer betrokkenheid en minder verzuim. De belangrijkste cijfers daarover hebben we verzameld op onze research-pagina.

Het komt eigenlijk neer op één gedachte. Duurzame prestaties ontstaan wanneer een organisatie oog houdt voor de mens achter de functie. Veerkracht is daarvoor de basis.

De zes domeinen van veerkracht (PR6)

Veerkracht klinkt nogal abstract, maar je kunt het opdelen in concrete, ontwikkelbare onderdelen. Het PR6-model onderscheidt er zes: visie, kalmeringsvermogen, probleemoplossend vermogen, gezondheid, doorzettingsvermogen en samenwerking. Samen bepalen ze hoe goed iemand met druk, onzekerheid en verandering omgaat.

Wil je weten wat elk domein inhoudt? Lees dan het PR6-model uitgelegd, of bekijk hoe wij ermee werken in onze aanpak.

Kun je veerkracht ontwikkelen?

Veel mensen denken dat je veerkracht wel of niet hebt, en dat het daarmee klaar is. De wetenschap wijst een andere kant op. De vaardigheden die eronder liggen zijn goed te trainen. Mensen kunnen leren om rustiger te blijven onder spanning, helderder na te denken in lastige situaties en bewuster steun te zoeken bij collega’s. Juist daarom is veerkracht zo’n geschikt onderwerp om binnen een organisatie aan te werken.

Hoe versterk je veerkracht in je organisatie?

Met een losse workshop verandert er meestal weinig. Veerkracht groeit pas echt als je het onderwerp levend houdt en het gedrag daadwerkelijk beklijft. Drie dingen maken daarin het verschil.

Begin bij meten. Je kunt moeilijk ontwikkelen wat je niet in beeld hebt, dus een nulmeting per domein helpt om de ontwikkelpunten scherp te krijgen. Werk daarnaast op meerdere niveaus tegelijk, want veerkracht ontstaat in de wisselwerking tussen individu, team en organisatie. En zorg ten slotte dat het in de cultuur landt, zodat bewustwording omslaat in blijvend gedrag. Dat laatste is precies waar de AWARE-aanpak en het ADAPT-programma op gericht zijn.

Op die manier wordt veerkracht geen los project, maar een vast onderdeel van hoe de organisatie werkt en presteert.

Wil je weten waar je medewerkers nu staan? Dat is bijna altijd de logische eerste stap, en van daaruit bouw je gericht verder.

Veelgestelde vragen

Is veerkracht aangeboren of kun je het leren?

Je kunt het grotendeels leren. Onderzoek laat zien dat de vaardigheden eronder, zoals omgaan met emoties, problemen oplossen en steun zoeken, te trainen zijn. Aanleg speelt een rol, maar je gedrag en je omgeving wegen zwaarder.

Hoe meet je veerkracht in een organisatie?

Met een gevalideerde vragenlijst zoals de VeerkrachtScan, die op het PR6-model is gebaseerd. Die laat per domein zien waar je medewerkers en teams staan, zodat je gericht kunt ontwikkelen in plaats van gokken.